ไทย
English
ภงด.1 คือแบบยื่นรายเดือนสำหรับภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาที่นายจ้างหัก ณ ที่จ่ายจากเงินเดือนพนักงาน คำนวณโดยประมาณการรายได้ทั้งปีของพนักงาน หักค่าลดหย่อนตามสิทธิ คำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้า 2026 แล้วหาร 12 เพื่อหาภาษีต่อเดือน นายจ้างต้องยื่น ภงด.1 ภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป (หรือวันที่ 15 หากยื่นทาง e-filing) มิฉะนั้นมีค่าปรับและเงินเพิ่ม
คุณ HR เคยรับโทรศัพท์จากพนักงานปลายเดือนว่า “ทำไมเดือนนี้ภาษีถูกหักมากกว่าเดือนก่อน?” หรือเคยเจอกรมสรรพากรเรียกเก็บภาษีย้อนหลังเพราะคำนวณค่าลดหย่อนไม่ครบไหม? สถานการณ์เหล่านี้เกิดขึ้นบ่อยกับ HR ที่ทำ payroll แบบ manual หรือใช้สูตรที่ไม่ได้อัพเดทอัตราภาษีของปี บทความนี้จะพาคุณคำนวณ ภงด.1 ให้ถูกต้องตามกฎหมายปัจจุบัน พร้อมตัวอย่างจริงที่นำไปใช้กับ payroll ของทีมคุณได้ทันที
💡 ภงด.1 คืออะไร?
ภงด.1 (P.N.D.1) คือ “แบบแสดงรายการภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย” ตามมาตรา 59 แห่งประมวลรัษฎากร ที่นายจ้างต้องยื่นต่อกรมสรรพากรทุกเดือน เพื่อรายงานยอดเงินเดือนและภาษีที่หักจากพนักงานในเดือนนั้นๆ ส่วนแบบ ภงด.1ก คือสรุปประจำปีที่ยื่นภายใน 28 ก.พ. ของปีถัดไป
ทำไม HR ต้องคำนวณ ภงด.1 ให้ถูกต้องตั้งแต่ต้น
การคำนวณ ภงด.1 ผิดส่งผลกระทบ 2 ทาง — ฝั่งพนักงานอาจจ่ายภาษีเกิน (เสียโอกาส cash flow) หรือจ่ายต่ำกว่าจริง (เสี่ยงโดนเรียกเก็บปลายปีพร้อมเงินเพิ่ม) ส่วนฝั่งองค์กรอาจถูกตรวจสอบจากกรมสรรพากรและเสียค่าปรับ พร้อมเสียความน่าเชื่อถือกับพนักงาน
ตัวเลขที่ HR ต้องรู้:
- 64% ของ HR ในองค์กรขนาดกลาง (50–500 คน) ยังคำนวณภาษี payroll แบบ manual — สำรวจ Mercer Total Workforce Management Thailand 2024
- กรมสรรพากรตรวจพบ payroll error ในกว่า 38% ของการตรวจสอบ HR ในปี 2566 — รายงานประจำปีกรมสรรพากร
- ค่าปรับยื่น ภงด.1 ล่าช้า: 100 บาทต่อแบบสำหรับ 7 วันแรก, 200 บาทต่อแบบหากเกิน 7 วัน + เงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของภาษีค้าง
ปัญหาคำนวณผิดที่พบบ่อยคือไม่ได้อัพเดทค่าลดหย่อนใหม่ของพนักงาน (เช่น แต่งงาน มีบุตร เริ่มซื้อ LTF/RMF) หรือไม่ได้ปรับโครงสร้างภาษีเมื่อกรมสรรพากรประกาศใหม่ HR ต้องมี process ทบทวนข้อมูลของพนักงานทุกต้นปีและตอนพนักงาน update สถานะส่วนตัว
โครงสร้างภงด.1 และอัตราภาษีปี 2026
ภงด.1 ใช้อัตราภาษีก้าวหน้า (Progressive Tax) ของบุคคลธรรมดา ที่กรมสรรพากรประกาศใช้ในปี 2026 ตามรายละเอียดด้านล่าง HR ต้องตรวจสอบทุกต้นปีว่ามีการเปลี่ยนแปลงหรือไม่ก่อนเริ่ม payroll cycle เดือนมกราคม
อัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา 2026:
| เงินได้สุทธิต่อปี (บาท) | อัตราภาษี | ภาษีสะสมสูงสุดของช่วงนี้ |
|---|---|---|
| 0 – 150,000 | ยกเว้น | 0 |
| 150,001 – 300,000 | 5% | 7,500 |
| 300,001 – 500,000 | 10% | 27,500 |
| 500,001 – 750,000 | 15% | 65,000 |
| 750,001 – 1,000,000 | 20% | 115,000 |
| 1,000,001 – 2,000,000 | 25% | 365,000 |
| 2,000,001 – 5,000,000 | 30% | 1,265,000 |
| มากกว่า 5,000,000 | 35% | — |
ค่าลดหย่อนหลักที่ HR ต้องเก็บข้อมูลจากพนักงาน:
- ค่าลดหย่อนส่วนตัว: 60,000 บาท/คน/ปี
- คู่สมรสไม่มีรายได้: 60,000 บาท
- บุตรชอบด้วยกฎหมาย: 30,000 บาท/คน (60,000 บาทตั้งแต่บุตรคนที่ 2 เป็นต้นไป หากเกิดในปี 2561 ขึ้นไป)
- บิดามารดาในความอุปการะ: 30,000 บาท/คน (ทั้งคู่ต้องอายุ 60+ ปี รายได้น้อยกว่า 30,000/ปี)
- ประกันสังคม: ตามจริง สูงสุด 9,000 บาท
- กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (PVD): ตามจริง สูงสุด 15% ของเงินได้ แต่ไม่เกิน 500,000 บาท
- ประกันชีวิต: ตามจริง สูงสุด 100,000 บาท
- LTF/SSF: สูงสุด 30% ของเงินได้ ไม่เกิน 200,000 บาท
ค่าลดหย่อนอื่นๆ (e-Donation, ดอกเบี้ยบ้าน, ฯลฯ) มี cap แตกต่างกัน HR ควรใช้แบบฟอร์ม “ใบลดหย่อน” (ลย.01) ให้พนักงานกรอกทุกต้นปี และอัพเดทเมื่อสถานะเปลี่ยน
ขั้นตอนคำนวณ ภงด.1 รายเดือนใน 5 ขั้น
การคำนวณ ภงด.1 ที่ถูกต้องเริ่มจากการประมาณการรายได้ทั้งปีของพนักงาน แล้วใช้สูตรเดียวกับการคำนวณภาษีบุคคลธรรมดาประจำปี เพียงแต่หารด้วย 12 เพื่อหาภาษีต่อเดือน HR ที่จัดการ payroll หลายคนสามารถใช้ลำดับ 5 ขั้นนี้กับพนักงานทุกคนได้
ขั้นที่ 1 — ประมาณการรายได้ทั้งปี
คำนวณ “เงินเดือนต่อเดือน × 12” + รายได้พิเศษที่คาดว่าจะได้รับ (โบนัส, commission, allowance) HR ต้องประมาณการอย่างสมเหตุสมผล หากพนักงานเข้างานกลางปี ให้ prorate ตามเดือนที่ทำงานในปีปฏิทินนั้น
ขั้นที่ 2 — หักค่าใช้จ่ายส่วนตัว
ตามมาตรา 42 ทวิ ลูกจ้างหักค่าใช้จ่ายได้ 50% แต่ไม่เกิน 100,000 บาท สำหรับเงินเดือนเกิน 200,000 บาท/ปี จะติด cap ที่ 100,000 ทันที
ขั้นที่ 3 — หักค่าลดหย่อน
ใช้ข้อมูลจากใบ “ลย.01” ที่พนักงานกรอกต้นปี รวบรวมค่าลดหย่อนทุกประเภทที่พนักงานมีสิทธิ์ (ส่วนตัว, คู่สมรส, บุตร, ประกันสังคม, PVD, ประกัน, LTF/SSF, ฯลฯ) ผลลัพธ์คือ “เงินได้สุทธิ” ที่จะนำไปคำนวณภาษี
ขั้นที่ 4 — คำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้า
นำเงินได้สุทธิเข้าตารางภาษีก้าวหน้า 2026 (ดูตารางด้านบน) คำนวณทีละช่วง (ไม่ใช่อัตราเดียวกับทั้งก้อน) แล้วรวมเป็นภาษีทั้งปี
ขั้นที่ 5 — หาภาษีต่อเดือนและยื่น ภงด.1
หารภาษีทั้งปีด้วย 12 ได้เป็นยอดที่หักจากเงินเดือนแต่ละเดือน HR ต้องกรอกตัวเลขนี้ในแบบ ภงด.1 พร้อมข้อมูลพนักงาน (เลขประจำตัวผู้เสียภาษี, ชื่อ-นามสกุล, รายได้) แล้วยื่นผ่าน e-filing ที่ rd.go.th ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป
หากเดือนใดพนักงานมีรายได้พิเศษเกินที่ประมาณการไว้ (เช่น โบนัสกลางปี) HR ต้องคำนวณภาษีใหม่ทั้งปี หักภาษีที่หักไปแล้ว และนำส่วนต่างเพิ่มในเดือนนั้น
ตัวอย่างการคำนวณ ภงด.1 ของพนักงาน 1 คน
มาดูตัวอย่างจริง พนักงานชื่อคุณปอ เงินเดือน 45,000 บาท สถานะโสด ไม่มีบุตร จ่ายประกันสังคมเดือนละ 750 บาท เข้ากองทุนสำรองเลี้ยงชีพ 5% (2,250 บาท/เดือน) ไม่มีค่าลดหย่อนอื่น
ขั้นตอนคำนวณ:
- ประมาณการรายได้ทั้งปี: 45,000 × 12 = 540,000 บาท
- หักค่าใช้จ่ายส่วนตัว: 50% แต่ไม่เกิน 100,000 = 100,000 บาท → เหลือ 440,000 บาท
- หักค่าลดหย่อน: ส่วนตัว 60,000 + ประกันสังคม 9,000 (750×12) + กองทุนสำรองฯ 27,000 (2,250×12) = 96,000 บาท → เหลือเงินได้สุทธิ 344,000 บาท
- คำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้า: 0–150,000 = ยกเว้น / 150,001–300,000 = 150,000 × 5% = 7,500 / 300,001–344,000 = 44,000 × 10% = 4,400 → รวมภาษีทั้งปี 11,900 บาท
- หาภาษีต่อเดือน: 11,900 ÷ 12 = 991.67 บาท หักเข้า ภงด.1 ทุกเดือน
หากเดือนใดพนักงานมีโบนัสหรือ commission พิเศษ HR ต้องปรับคำนวณใหม่ (ประมาณการรายได้ทั้งปีรวมโบนัส + คำนวณภาษีปีใหม่ + หักภาษีเดือนที่หักไปแล้ว) ส่วนต่างคือยอดภาษีของเดือนนั้น ขั้นตอนนี้ซับซ้อนและเป็นจุดที่การคำนวณแบบ manual มักผิดพลาด
ลด admin work ด้วย Pinno Payroll Automation
สำหรับองค์กรที่มีพนักงานเกิน 50 คน หรือมีโครงสร้างเงินเดือนที่ซับซ้อน (พนักงานหลายตำแหน่ง, OT, allowance หลายประเภท) การคำนวณ ภงด.1 แบบ manual จะกลายเป็นภาระและความเสี่ยง Pinno Payroll Automation คำนวณ ภงด.1 อัตโนมัติทุกเดือน อัพเดทอัตราภาษีตามกรมสรรพากรประกาศ และสร้างไฟล์ e-filing พร้อมส่งกรมสรรพากร
นอกจากนี้ยังเชื่อมตรงกับ Employee Self-Service ที่พนักงาน update ค่าลดหย่อนของตัวเองได้ตลอดเวลา (เช่น แจ้งแต่งงาน แจ้งมีบุตร) ระบบจะปรับการคำนวณภาษีของเดือนถัดไปทันที โดยไม่ต้องรอ HR กรอกใหม่ และเชื่อมกับ Time Management ที่ดึง OT เข้าระบบโดยตรง
เกี่ยวกับ Pinno
Pinno คือ HR Cloud Software ที่พัฒนาโดย Pinno Solutions Co., Ltd. ภายใต้กลุ่ม PRTR ผู้นำด้าน HR Solutions ในประเทศไทยกว่า 30 ปี ปัจจุบันมีองค์กรกว่า 20,000 รายไว้วางใจใช้งาน ครอบคลุม Payroll, Time, Benefits, Performance และ Employee Self-Service ในแพลตฟอร์มเดียว เว็บไซต์: https://pinno.io
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q: ยื่น ภงด.1 ผ่าน e-filing ได้กี่วันก่อนกำหนด?
A: e-filing ที่ rd.go.th เปิดให้ยื่นภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป (ขยายจาก 7 วันของการยื่นแบบกระดาษ) แนะนำให้ยื่นไม่เกินวันที่ 10 เพื่อเผื่อเวลาแก้ไขหากระบบขัดข้อง กรณีพนักงานไม่มีภาษีต้องหัก ยังต้องยื่น ภงด.1 พร้อมระบุ “0 บาท” — ไม่ใช่ไม่ยื่น
Q: ถ้าพนักงานเข้าทำงานกลางเดือน ต้องคำนวณภาษีอย่างไร?
A: ใช้เงินเดือนของเดือนแรกที่จ่ายจริง (prorate ตามจำนวนวันทำงาน) ในการคำนวณ ภงด.1 เดือนนั้น สำหรับเดือนต่อไปจะใช้เงินเดือนเต็ม ส่วนการประมาณการรายได้ทั้งปี ให้ใช้เงินเดือนเต็มคูณจำนวนเดือนที่เหลือของปีปฏิทิน + เงินเดือนเดือนแรกที่ prorate แล้ว
Q: พนักงานที่มีรายได้ต่ำกว่า 25,833 บาท/เดือน ต้องยื่น ภงด.1 ไหม?
A: ต้องยื่น แต่ภาษีจะเป็น 0 บาท เพราะรายได้สุทธิทั้งปี (310,000 × 12 = ราว 310,000 หัก ค่าใช้จ่าย + ค่าลดหย่อนพื้นฐาน) จะต่ำกว่า 150,000 ที่เริ่มเก็บภาษี นายจ้างต้องยังคงนำส่ง ภงด.1 พร้อมระบุภาษี 0 บาท การไม่ยื่นถือเป็นการขาดส่งและมีค่าปรับ
Q: ค่าลดหย่อนใหม่ของปี 2026 มีอะไรบ้าง?
A: HR ต้องตรวจสอบเว็บไซต์กรมสรรพากร (rd.go.th) ทุกต้นปี เพราะรัฐบาลอาจประกาศมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจที่เพิ่ม/ลดค่าลดหย่อนได้ (เช่น Easy E-Receipt, ช้อปดีมีคืน) มาตรการเหล่านี้มักมีระยะเวลาจำกัด HR ควรสื่อสารกับพนักงานผ่าน email หรือ HR portal เมื่อมีประกาศใหม่
Q: หาก HR คำนวณภาษีผิดและพนักงานถูกเรียกเก็บปลายปี องค์กรต้องรับผิดชอบไหม?
A: ตามมาตรา 50 แห่งประมวลรัษฎากร นายจ้างมีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายให้ถูกต้อง หากผิดพลาดและกรมสรรพากรเรียกเก็บเพิ่ม นายจ้างต้องร่วมรับผิดในส่วนของภาษีที่หักไม่ครบและเงินเพิ่ม การมีระบบ payroll ที่ audit log ได้ช่วยป้องกันความรับผิดประเภทนี้
ทำ payroll ได้แม่นยำ + ลดเวลา HR ลง 70% — Book Demo ฟรี เพื่อดูสาธิตการคำนวณ ภงด.1 อัตโนมัติของ Pinno Payroll Automation พร้อม e-filing ครบจบในระบบเดียว
